Menu

Twitter feed Reindonk

Litjens: onderhandeling CDA/SP-coalitie kans geven

Informateur Leon Litjens heeft woensdag na besprekingen met de verschillende partijleiders zijn advies uitgebracht over de nieuw te vormen coalitie in Horst aan de Maas. Opvallend hierbij is dat hij adviseert om eerst te onderhandelen over een coalitie tussen het CDA en SP met Bob Vostermans als formateur en niet voortzetting van de huidige coalitie met CDA, Essentie en PvdA.

Een CDA-SP is mogelijk geworden nu SP aangeeft geen breekpunten te hebben. Ook doorgang van het Nieuw Gemengd Bedrijf is bespreekbaar. Bij de gesprekken zou volgens Litjens ook de PvdA betrokken moeten worden. Mochten de gesprekken met de SP (en PvdA) mislukken, dan ziet Litjens een alternatief in een coalitie van het CDA met Essentie en PvdA.

Verder sorteert het advies voor op een college met wethouders die gezamenlijk vier voltijds-wethoudersposities vervullen. Dit is meer dan de drie voltijds-wethouders waarmee eerder in de meerjarenbegroting rekening werd gehouden. "Gezien de grote opgave rondom de decentralisaties, de aanhoudende bezuinigingen en om de gemeente financieel op koers te houden en een solide financieel beleid te voeren is 3 fte te weinig. Zeker als het college ook aanspreekbaar en zichtbaar wil zijn naar de samenleving." aldus Litjens.

Uitslag duidelijk
De verkiezingsuitslag is op twee punten heel duidelijk. De SP is de enige partij die zetels heeft gewonnen en het CDA is de grootste partij gebleven. De verkiezingsuitslag is op meerdere manieren te interpreteren. Enerzijds is daar de winst van de SP die er toe geleid heeft dat de partij de tweede partij in Horst aan de Maas is geworden. Anderzijds is het verwachte verlies van de coalitie beperkt gebleven en dat in een tijd waarin de coalitie stevige maatregelen moest nemen en tevens flink heeft moeten bezuinigen. Om die reden wordt de inzet van een informateur op initiatief van CDA-leider Bob Vostermans, door de meeste partijen als een goede en constructieve eerste stap ervaren.

In de gesprekken geeft de SP duidelijk aan dat ze bestuurlijke verantwoording wenst te nemen. De partij stelt zich in de gesprekken open en constructief op en geeft aan dat er geen breekpunten zijn. Zelfs het continueren van het Nieuw Gemengd Bedrijf is bespreekbaar. De afweging over deelname van de SP zal uiteindelijk afhangen van het totale plaatje. Dus op het moment dat bijvoorbeeld essentiële punten op het gebied van zorg realiseerbaar zijn, dan is bijvoorbeeld continuering van het NGB bespreekbaar. De SP laat door haar opstelling zien dat er een andere SP staat dan de ‘Nee-partij’ die er jaren is geweest in de politiek van de gemeente Horst aan de Maas.

Litjens' advies
Hieronder lees je het volledige advies van informateur Litjens:

Er zijn onmiskenbaar grote verschillen tussen de winnende partij SP en de grootste partij het CDA. Dat vraagt in ieder geval om een nadere verdieping. Van het beleid van de gemeente wordt 80% bepaald door hogere overheden en die zaken dient men conform die kaders uit te voeren. Als je kijkt naar de resterende 20%, dan ziet men dat voor een groot aantal zaken de verschillen tussen alle partijen klein zijn. De grootste verschillen tussen het CDA en de SP liggen meer op ruimte om te ondernemen (met name intensieve veehouderij) en op de invulling van de zorg en het sociale beleid.

Traditioneel zou geconcludeerd kunnen worden dat deze verschillen dermate groot zijn dat een coalitie niet voor de hand ligt. De politiek in de gemeente Horst aan de Maas wordt al vele jaren gedomineerd door CDA, PVDA en Essentie. Tijdens de gesprekken kwam aan de orde dat vernieuwing een positief effect zou kunnen hebben op de politiek en de cultuur in Horst aan de Maas. Horst aan de Maas profileert zich al jaren als een ‘innovatie agribusiness-gemeente’. Juist door het aangaan van een niet voor de hand liggende samenwerking komen de meeste vernieuwingen tot stand. Waarom dit wel toepassen op de economie en niet op de politiek? De al jaren tanende opkomst alsmede de door de burger ervaren steeds grotere afstand tussen politiek en samenleving, geven een extra reden om te kijken naar nieuwe combinaties en politieke innovatie.

Ingeval dat de genoemde partijen elkaar weten te vinden in de ruimte om te ondernemen (lees: werk) en de invulling van zorg en aandacht voor de kwetsbaren in de samenleving binnen verantwoordelijke en solide financiële kaders, dan is dat vernieuwend maar sluit dat tevens goed aan bij de zorgen in de samenleving te weten: Werk en zorg.

Politiek is people-business. Het gaat er dus om dat partijen en met name de leiders elkaar weten te vinden. Als dat gebeurt, dan volgt de inhoud vanzelf. Een punt van aandacht hierbij is dat door de harde manier van oppositie in het verleden, met name richting het CDA er extra inzet nodig is om chemie te laten ontstaan tussen de beide partijen.

Gezien het voorgaande ben ik van mening dat het een stap te ver is om meteen te gaan formeren tussen CDA en SP.

Advies 1
Verkennende gesprekken voeren of men op de thema’s ‘ruimte om te ondernemen (met focus op de Intensieve Veehouderij)’ alsmede ‘zorg en sociaal beleid’ elkaar weet te vinden. Als hier bruggen geslagen kunnen worden, dan lukt dat ook op de overige beleidsterreinen. Zaak is wel dat het geen uitruil-college wordt zoals het huidige kabinet, maar dat men handelt vanuit een gezamenlijke visie op de samenleving en de economie. In deze verkennende gesprekken moet men elkaars ‘nieren proeven’.

Voordeel van deze aanpak is het volgende: Of er komt een vernieuwende combinatie òf voor iedereen wordt het helder waar partijen echt staan en welke concessies men wel of niet wil doen. Helderheid waar iedereen daadwerkelijk staat is voor de kiezer een groot goed. ‘Het CDA kan met deze uitslag niet om de SP heen’, zo sprak lijsttrekker Thijs Coppus van de SP op de uitslagenavond in het Gasthöes. Ik denk dat hij gelijk heeft op grond van de verkiezingswinst van de SP en het feit dat deze partij daarmee de tweede partij van Horst aan de Maas is geworden. Tegelijkertijd is de uitspraak ook een belofte waaruit moet blijken of de SP die kan en wil waarmaken. Want meeregeren vraagt een andere instelling dan ‘oppositievoeren’ en het zijn van ‘protestpartij’. It takes two to tango’.

Advies 2
Verkennende gesprekken te laten plaats vinden door een onafhankelijk persoon die op basis van de gesprekken tussen betrokken partijen adviseert of er realistische kansen zijn op samenwerking. Indien dit advies positief is, is mijn advies om CDA-leider Bob Vostermans de formatie te laten leiden.
Van groot belang is dat de onafhankelijke persoon gezamenlijk door de betrokken partijen wordt gedragen. Tevens is van belang dat dit op korte termijn wordt opgepakt.

Horst aan de Maas heeft een lange traditie van brede coalities. De waardering voor deze brede coalitie van de gemeenschap in Horst aan de Maas is altijd groot geweest. Hierdoor kwamen er over het algemeen ook door de samenleving ‘breed gedragen voorstellen’.
Mogelijk heeft dit ook een positief effect gehad, zodat er in tegenstelling tot andere gemeenten geen extreme versnippering van het politieke landschap is ontstaan. Voor de bestuurbaarheid van een gemeente is dit een groot goed.
Daarbij zou een coalitie bestaande uit CDA – SP een (te) smalle meerderheid hebben (16 van de 27). Met het oog op de decentralisaties en de aanhoudende bezuinigingen zou een bredere coalitie gewenst zijn.

De vraag die dan naar boven komt is wie de derde partij zou moeten zijn. D’66 geeft aan dat de partij, indien gevraagd, bestuurlijke verantwoording wenst te nemen, maar dat zij van mening is, gezien de grootte, niet de eerste voorkeur geniet.
Indien Essentie de derde partij zou zijn, is de vraag of de verdeling binnen de coalitie in evenwicht is. Dit gezien de grote inhoudelijke overeenkomst tussen CDA en Essentie waardoor er binnen de coalitie een blok van 9 + 6 = 15 zetels ontstaat versus de 7 zetels van de SP. Met het oog op de grote inhoudelijke verschillen tussen beide blokken is een dergelijke situatie niet gewenst.

Ik ben van mening dat het voorgaande zou leiden tot onvoldoende evenwicht in de coalitie waardoor de duurzaamheid ‘coalitie van de coalitie’ in het gedrang kan komen. Niet duurzame coalities zijn niet aanbevelingswaardig. Dit omdat de effecten hiervan jaren gevolgen zullen hebben voor de samenwerking in de politiek en als gevolg daarvan op de gemeenschap en de economie.
Gezien de hiervoor geschetste verhoudingen zou het logischer zijn om de PvdA als derde partij te vragen. De PvdA kan in de coalitie een ‘verbindende’ rol spelen. Een inhoudelijke positionering tussen CDA en SP in.

Tenslotte: Met het oog op de grote, ingrijpende, risicovolle en complexe decentralisaties zou de kennis en ervaring van PvdA-leider Birgit op de Laak van groot belang kunnen zijn voor de nieuwe coalitie en voor de gemeenschap. De PvdA is van mening dat zij pas aan tafel moet komen als CDA en SP hun inhoudelijke verschillen overbrugd hebben. Echter, ik ben van mening dat het niet gewenst is dat alleen CDA en SP met de ‘billen bloot’ dienen te gaan in die verkennende gesprekken, maar dat ook de PvdA duidelijk dient te maken waar zij staat.

Advies 3
PvdA vanaf het begin als derde partij betrekken bij de verkennende gesprekken.

Advies 4
Indien uit de verkennende gesprekken naar voren komt dat de bruggen tussen CDA en SP niet geslagen kunnen worden, dan stel ik voor aan CDA&leider Bob Vostermans om te starten met formatiebesprekingen tussen CDA, Essentie en PvdA.
Het aantal fte in een college is enerzijds een afspiegeling van de politieke verhouding en anderzijds dient het aantal fte in verhouding te staan met de te stellen opgave en de mate waarin het college zichtbaar en bereikbaar wil zijn. Gezien de grote opgave rondom de decentralisaties, de aanhoudende bezuinigingen en om de gemeente financieel op koers te houden en een solide financieel beleid te voeren is 3 fte te weinig. Zeker als het college ook aanspreekbaar en zichtbaar wil zijn naar de samenleving.

Advies 5
Vier fulltime wethouders zowel in een coalitie CDA & SP & PvdA als in een coalitie CDA & Essentie & PvdA. In een coalitie CDA & SP & PvdA lijkt het mij dan ook logisch dat de portefeuilles ‘Ruimte, Financiën en Verenigingen’ bij het CDA komen en de portefeuilles ‘Mens en Samenleving’ bij de PvdA en SP komen om op die manier iedereen in zijn kracht te zetten. Ik verwacht dat mijn advies mogelijk niet in lijn ligt met de publieke verwachting, maar gezien alle overwegingen vind ik het juist om een coalitie CDA – SP – PvdA te verkennen. Voor de leiders van de 3 partijen vergt het wel het vermogen om over hun eigen grenzen heen te stappen om dit mogelijk te maken.

Tenslotte: In de media werd een beeld geschapen dat alles bij het oude zou blijven. Gezien de verkiezingsuitslag zou dat ongepast zijn.

Zo zie je maar dat je met ‘stemmen’ een verschil kunt maken!

Ik wens iedereen moed en succes met het vervolg en indien er behoefte is aan aanvullende toelichting dan ben ik te allen tijden bereid die te geven.

Horst, 26 maart 2014
Leon Litjens


© 2019 - Reindonk | HPU internet services | Powered by: CWM (Channel Web Manager)